Quanh Hàng Gòn gần như không có bãi đất trống công cộng để tự dựng lều; phần lớn đất là vườn trái cây, lô cao su, đất ở có chủ. Muốn cắm trại hay dã ngoại, bạn cần chọn nơi có nhận khách cắm trại, hoặc xin phép chủ đất, và chuẩn bị kỹ cho mưa, côn trùng, lửa và rác.
Cắm trại ở vùng đất đỏ có cái thú riêng: tối yên, sáng sớm nghe chim, thức dậy giữa hàng cây. Nhưng vì đây là vùng sản xuất nông nghiệp, mọi chuyện phải bắt đầu từ sự tôn trọng đất của người khác. Bài này nói về cách chọn chỗ, những điều cần hỏi chủ đất, chuẩn bị theo mùa, an toàn lửa và côn trùng, và cách rời đi để lại chỗ sạch như lúc đến.
Vì sao không thể tuỳ tiện dựng lều ở đây
Nhìn từ đường, một lô cao su thưa, một khoảnh đất dưới tán cây có vẻ là chỗ cắm trại lý tưởng. Thực tế, gần như mọi mét vuông ở Hàng Gòn đều có chủ: người trồng cao su, chủ vườn trái cây, hộ gia đình. Lô cao su có chén hứng mủ, máng dẫn, người cạo mủ vào lô từ khi trời còn tối; dựng lều giữa lô là cản trở công việc của họ, và có thể gặp rắc rối.
Đất ven quốc lộ, ven kênh, khu vực di tích cũng không phải chỗ cắm trại. Khu di tích có quy định bảo vệ riêng; ven đường lớn thì ồn, bụi và nguy hiểm.
Nói cách khác, ở Hàng Gòn không có khái niệm cắm trại tự do như ở bãi biển hoang hay đồi trống. Bạn là khách trên đất của người khác, và chỉ cần nhớ điều đó là đã tránh được phần lớn rắc rối.
Các kiểu chỗ cắm trại hợp lý
Nhà vườn có nhận khách cắm trại. Một số vườn trái cây, nhà vườn quanh Long Khánh dọn một khoảnh cỏ để khách dựng lều, có nhà vệ sinh, nước sạch, đôi khi có bếp. Đây là lựa chọn dễ nhất: hợp pháp, có tiện nghi, có chủ nhà biết đường đi lối lại.
Đất vườn của người quen. Nếu có người thân, bạn bè ở Long Khánh, cắm trại trong vườn nhà họ là trải nghiệm ấm cúng. Vẫn cần hỏi rõ khu nào được dùng, giờ nào nên giữ yên lặng vì hàng xóm dậy sớm làm vườn.
Khu cắm trại, khu du lịch có dịch vụ trong vùng. Vùng Đồng Nai có những khu du lịch sinh thái nhận cắm trại; tìm hiểu kỹ vị trí vì nhiều nơi không nằm ở Hàng Gòn mà ở các xã, phường khác. Hỏi rõ quy định về lửa, giờ giấc, âm thanh.
Dã ngoại ban ngày thay vì qua đêm. Nếu không tìm được chỗ ở lại, một buổi dã ngoại trong vườn có nhận khách, trải bạt ăn trưa dưới tán cây rồi về là phương án nhẹ nhàng mà vẫn đủ không khí.
Những câu nên hỏi chủ đất trước khi đến
Một cuộc trao đổi rõ ràng trước giúp đôi bên thoải mái. Những điều nên hỏi:
- Khu nào được dựng lều, khu nào tránh (gần cây đang có trái lớn, gần chuồng trại, gần nguồn nước tưới).
- Có nước sạch, nhà vệ sinh, điện không; nếu không thì bạn phải tự mang.
- Có được nhóm lửa không, nhóm ở đâu, dùng củi gì.
- Giờ giấc: mấy giờ nên giữ yên lặng, sáng mấy giờ chủ vườn bắt đầu làm việc.
- Có chó, gia súc trong vườn không; chỗ đỗ xe ở đâu.
- Vườn có phun thuốc gần ngày không; có tổ ong, kiến lửa ở khu nào không.
- Chi phí hoặc cách đáp lễ, rõ ràng từ trước.
Ghi lại các thoả thuận trong tin nhắn để cả nhóm cùng nắm, tránh chuyện mỗi người hiểu một kiểu khi đến nơi.
Nếu chủ đất ngần ngại ở bất cứ điểm nào, đừng nài. Một lời từ chối hôm nay có thể vì vườn đang vào vụ bận, đang phun thuốc, hoặc nhà có việc riêng; hỏi lại vào dịp khác, hoặc tìm chỗ có dịch vụ cắm trại chính thức.
Chuẩn bị theo mùa
Mùa mưa ở vùng này thường có mưa chiều và mưa đêm, có khi kèm dông. Lều phải chống nước thật sự, có tấm bạt căng phía trên, chọn chỗ hơi cao để nước không chảy vào. Đất đỏ khi ướt rất dính, nên mang tấm lót dày, dép đi trong lều và túi riêng đựng đồ bẩn. Không dựng lều dưới cành cây khô hoặc dưới cây cao đơn độc khi có dông.
Mùa khô thì đêm dễ chịu, trời thoáng, nhưng ban ngày nóng và khô. Lá khô dưới tán cây rất dễ bắt lửa, nên chuyện lửa trại phải hết sức thận trọng. Mang nhiều nước hơn, vải che nắng cho khu sinh hoạt ban ngày.
Mùa nào cũng có muỗi, kiến. Lều có lưới, áo dài tay buổi tối, thuốc chống côn trùng là đồ không thể thiếu; trẻ nhỏ cần được để ý kỹ hơn.
Lửa trại, nấu nướng và an toàn
Chỉ nhóm lửa khi chủ đất cho phép. Vườn cây ăn trái, lô cao su có thể cháy lan nếu lửa vượt kiểm soát, nhất là mùa khô. Lửa nhỏ, có viền đá hoặc chậu, cách xa lều, cây, lá khô.
Luôn có nước hoặc cát sẵn bên cạnh. Một xô nước đặt cạnh bếp là quy tắc đơn giản mà nhiều người bỏ qua.
Dập lửa hoàn toàn trước khi ngủ và khi rời đi. Đổ nước, khuấy tro, sờ thấy nguội mới thôi. Than còn âm ỉ gặp gió đêm có thể bùng lại.
Bếp ga mini đặt chỗ thông thoáng. Không nấu trong lều, không để bình ga gần nguồn nóng.
Giữ thức ăn kín. Đồ ăn để ngoài thu hút kiến, chuột, chó của các nhà quanh vùng. Treo túi đồ ăn lên cao hoặc cất trong thùng có nắp, nhất là ban đêm.
Bộ sơ cứu nhỏ. Băng dán, thuốc sát trùng, thuốc bôi khi bị côn trùng đốt, băng thun cho chân bong gân. Hỏi trước chủ đất cơ sở y tế gần nhất, phòng khi có người bị ong đốt nặng hay sốt cao trong đêm.
Âm thanh, ánh sáng và hàng xóm
Vùng vườn Hàng Gòn ngủ sớm, dậy sớm. Người cạo mủ cao su vào lô từ khi trời chưa sáng, chủ vườn trái cây bắt đầu tưới, hái từ sáng sớm. Một nhóm cắm trại hát hò, mở loa tới khuya có thể chỉ thấy vui, nhưng với các nhà xung quanh đó là một đêm mất ngủ trước ngày làm việc nặng nhọc.
Hãy giữ âm thanh nhỏ sau giờ tối mà chủ đất dặn, không dùng loa công suất lớn, không bắn pháo, không thả đèn trời. Đèn chiếu sáng nên dùng loại ấm, chiếu xuống đất, không rọi về phía nhà dân. Xe ra vào ban đêm chạy chậm, không bấm còi.
Đổi lại, bạn sẽ được trải nghiệm điều mà người đi cắm trại tìm kiếm: bầu trời tối hơn thành phố, tiếng côn trùng, tiếng gió trong tán cao su, và buổi sáng thức dậy khi vườn đã bắt đầu một ngày làm việc.
Dã ngoại ban ngày: một buổi trưa dưới tán vườn
Không phải ai cũng muốn ngủ lều. Với nhiều gia đình, một buổi dã ngoại ban ngày trong vườn có nhận khách là đủ: đến vào giữa buổi sáng, trải bạt dưới tán cây, ăn trái tại vườn, ăn trưa mang theo hoặc nhờ chủ nấu, nghỉ trưa rồi về trước khi mưa chiều kéo tới.
Kiểu dã ngoại này cần ít đồ hơn hẳn: tấm bạt, võng, thùng đá, đồ ăn, túi rác. Nhưng vẫn giữ những nguyên tắc như khi cắm trại: hỏi trước chỗ được ngồi, không nhóm lửa nếu không được phép, không để trẻ chơi gần ao mương, không ngồi dưới cây đang có trái lớn.
Một buổi trưa nằm võng trong vườn chôm chôm hay giữa hàng cao su, nghe gió và tiếng người làm vườn gọi nhau, là kiểu nghỉ ngơi mà người sống ở thành phố khó tìm được. Nó cũng là cách để trẻ nhỏ làm quen với vườn tược mà không phải qua đêm xa nhà.
Rời đi để lại chỗ sạch
Mang theo túi rác đủ dùng và mang hết rác về, kể cả vỏ trái cây nếu chủ vườn không muốn để lại. Không chôn rác, không đốt nhựa. Nước rửa bát, nước tắm có xà phòng không đổ vào nguồn nước tưới của vườn.
Trước khi rời đi, cả nhóm đi một vòng kiểm lại: cọc lều, dây, mảnh nhựa, đầu lọc thuốc lá. Trả lại chỗ như lúc nhận, có khi sạch hơn. Cảm ơn chủ đất, và nếu được, mua của họ ít trái, ít sản vật. Những nhóm cắm trại cư xử tốt là lý do để người địa phương tiếp tục mở cửa cho khách lạ.
Lều, bạt dính đất đỏ nên phơi khô và giũ đất ngay tại chỗ nếu được phép, đừng mang cả khối bùn lên xe. Về nhà, giặt và phơi khô hoàn toàn trước khi cất, nếu không đồ cắm trại sẽ mốc và loang màu đất rất khó tẩy.
Một buổi cắm trại mẫu từ chiều đến sáng
Để hình dung cụ thể, đây là nhịp một đêm cắm trại ở nhà vườn quanh Hàng Gòn mà nhiều nhóm thấy dễ chịu:
- Đến vào giữa chiều, chào chủ nhà, đi một vòng xem khu được dùng, chỗ nước, nhà vệ sinh, chỗ nhóm lửa.
- Dựng lều, căng bạt trước khi trời tối và trước cơn mưa chiều nếu đang mùa mưa.
- Đi dạo quanh vườn hoặc đường cao su lúc hoàng hôn, khi nắng đã dịu.
- Nấu ăn tối sớm, dọn rửa gọn trước khi trời tối hẳn để côn trùng không kéo tới.
- Ngồi quanh lửa nhỏ hoặc đèn, trò chuyện nhỏ tiếng; dập lửa hoàn toàn trước khi ngủ.
- Dậy sớm cùng nhịp của vườn, xem người làm vườn bắt đầu ngày mới, ăn sáng nhẹ.
- Thu dọn, kiểm rác, phơi đồ cho ráo, cảm ơn chủ nhà, rời đi trước khi nắng gắt.
Nhịp này đi theo ánh sáng tự nhiên chứ không theo đồng hồ thành phố. Thuận theo đó, bạn ít phải dùng đèn, ít bị côn trùng làm phiền và hoà được với nhịp sống của chủ nhà.
Câu hỏi thường gặp
Cắm trại ở khu mộ cự thạch Hàng Gòn được không?
Không. Khu di tích có quy định bảo vệ, không phải nơi dựng lều hay nấu nướng. Bạn có thể ghé tham quan ban ngày theo giờ mở cửa, còn cắm trại thì chọn nhà vườn hoặc khu có nhận khách.
Có thể tự dựng lều trong rừng cao su không?
Lô cao su đều có chủ và có người vào cạo mủ từ lúc trời còn tối. Dựng lều không xin phép là xâm phạm và gây cản trở công việc. Nếu muốn ngủ giữa cao su, phải hỏi được chủ lô và chọn chỗ không vướng hàng cây đang cạo.
Cắm trại mùa mưa ở Long Khánh cần lưu ý gì nhất?
Lều chống nước tốt, bạt căng phía trên, chọn chỗ cao ráo, tránh dưới cây cao khi có dông. Mang tấm lót dày vì đất đỏ ướt rất dính và trơn. Theo dõi dự báo thời tiết, có dông lớn thì hoãn.
Đi cắm trại với trẻ nhỏ ở nhà vườn có an toàn không?
An toàn nếu chọn nhà vườn có tiện nghi cơ bản, người lớn để ý sát. Tránh cho trẻ chơi gần ao, mương nước, dưới cây có trái lớn như sầu riêng, gần bếp lửa. Mang thuốc chống côn trùng phù hợp cho trẻ và quần áo dài tay.
Có được nhóm lửa trại trong vườn không?
Chỉ khi chủ vườn cho phép và chỉ ở chỗ được chỉ định. Lửa nhỏ, cách xa cây, lều, lá khô; luôn có nước bên cạnh và dập hoàn toàn trước khi ngủ. Mùa khô gió mạnh thì tốt nhất không nhóm lửa.